Dragende constructie
Ten opzichte van de traditionele HSB-platformmethodiek vormen niet de klimaatscheidende wanden de hoofddragende constructie, maar een relatief kleine verticale stabiliteitskern in combinatie met de vloerelementen. Bovendien zijn in de kern de installaties geïntegreerd. De vloer is zodanig geconstrueerd dat met relatief weinig materiaal een overspanning kan worden gemaakt die aan alle eisenvoldoet ten aanzien van sterkte en doorbuiging. Bovendien is de prijs vergelijkbaar met een afgewerkte kanaalplaatvloer. Glijfolie wordt gebruikt om kraken in de gehele constructie te voorkomen.
Hoekdetaillering
Vergelijkbaar met de dragende constructie is ook de hoekdetaillering onder de loep
genomen. Alle parameters, zoals maattolerantie, constructieve verbinding van de
wand-elementen en de bevestiging van de opwaai-ankers aan de fundering, zijn
geïntegreerd. Dit leidt tot een constructieve optimale detaillering.
Vloeren
De volhouten vloeren zijn een in het oog springend element van de Q-woning.
In eerste instantie is uitsluitend gebruik gemaakt van gelamineerde en voorgespannen vloerdelen. Via de TU Delft is een vergelijkend onderzoek gedaan naar verschillende vloertypen. Daarin is onder meer gekeken naar stootvastheid, vibratie, brandwerendheid, contactgeluid, rook, isolatie, assemblage en kosten. Op basis van de uitkomst van deze studie is het vloerontwerp verder geoptimaliseerd.
Lage temperatuurstralingswarmte in combinatie met HSB-elementen. Er is extra aandacht besteed aan een gezond binnenklimaat. Dit is gebeurd door het toepassen van laag-temperatuur stralingsverwarming in combinatie met dampdoorlatende gevel- en dakconstructies.
De toegepaste vloer- en wandverwarming verwarmt niet de binnenlucht, maar geeft straling af die op het lichaam behaaglijk aanvoelt. Hiermee wordt een groot damptransport door de klimaatscheidende constructie voorkomen. Immers het verschil tussen de buiten- en binnenluchttemperatuur wordt zo klein mogelijk gehouden. Warme lucht kan bij gelijke relatieve luchtvochtigheid namelijk absoluut veel meer waterdamp bevatten dan koude lucht.
Kortom door de bouwkundige constructie en de installaties als één geheel te beschouwen, is dit gezonder voor het lichaam, omdat het zich fysiologisch minder hoeft aan te passen aan temperatuurverschillen. Doordat ook een groot dampspanningsverschil wordt voorkomen en daarmee veel transport, is er ook minder kans op inwendige condensatie in de isolatie. Bovendien is er voor isolatiemateriaal gekozen, waarvan de vezels waterdamp kunnen opnemen en op een later tijdstip weer afstaan. Hiermee is een constructie verkregen die bouwfysisch verantwoord dampdoorlatend is. En daarmee is ook dit qua vochthuishouding weer heel gezond voor het binnenklimaat.
Materiaalgebruik
De opbouw van hoofddraagconstructie en alle klimaatscheidende elementen bestaat nagenoeg volledig uit vernieuwbare grondstoffen. Constructiehout, vlaswolisolatie,
textiele folie, cellulose-/vulkaangruis-wandverwarmingsplaten (Fesco), formaldehydevrije houtvezelplaten (Naturspan), gipsvezel-afwerkingsplaten, kozijnhout, etc. Alleen in de fundering en begane grondvloer zijn oppervlakte-delfstoffen gebruikt (beton) en metalen. Ook de verbindingsmiddelen en wat installatie-onderdelen bevatten metalen.
Al met al bestaat zo'n 90% van het totale volume gebruikte grondstoffen voor de bouw van de Q-woning uit vernieuwbare grondstoffen. De gebruikte materialen zijn als afzonderlijke toepassing op zich niet nieuw (op de wandverwarmingsplaten na), maar in de combinatie zeker innovatief.
En daarbij constructief, bouwkundig, bouwfysisch, ecologisch en niet in de laatste
plaats qua gezondheid uitermate doordacht en verantwoord.
Installatie-ontwerp
In het verleden is qua installaties al bijna alles bedacht. In de Q-woning wordt op onderdelen wederom geïnnoveerd. De elektrische installatie is ontworpen als systeem met gekanaliseerde voedingsaders. Hiermee worden de lichtaansluitpunten en wandcontactdozen van elektriciteit voorzien.
Er wordt geschakeld door middel van draadloze en batterijloze schakelaars. Omdat
deze niet aan pijpen en draden vastzitten, wordt flexibiliteit in het plaatsen, verplaatsen en verwijderen van niet-dragende binnenwanden werkelijk mogelijk.
Een woning bepaalt in belangrijke mate de kwaliteit van leven en het gevoel van veiligheid, zowel letterlijk als figuurlijk. Daarnaast is het kopen van een woning voor de meeste mensen één van de belangrijkste investerings-beslissingen in hun leven. Dit moet comfortabel aanvoelen, met de mogelijkheden mee te kunnen groeien. Dit geldt niet alleen voor de investering, maar ook voor de woning zelf.
interview met ir. Edwin Smit
Volgens ir. Edwin Smit, mede-oprichter van het bureau MIII Architecten, moet een woning aanvoelen als 'een huid die ademt om gezond te blijven'. Dit gevoel van comfort kan worden ontdekt bij het bestuderen van eeuwenoude gemeenschappen en hun woonuitgangspunten .'Vanaf mijn tiende ben ik gefascineerd door de Indianen', zo bekent hij.
'De manier waarop zij zich hebben aangepast aan de omgeving die de natuur hen bood, hebben me altijd enorm geïnspireerd. Als je dat vergelijkt met de manier waarop de hedendaagse mens leeft, zie je dat men nu geen idee meer heeft van wat er komt kijken bij het bouwen van een huis.' Volgens Smit kan dit heel transparant gemaakt worden als men er maar naar vraagt en met een aanbieder te maken heeft die niet bang is om zijn boeken open te gooien. Het helpt de potentiële koper om de kostencalculatie te begrijpen en zijn of haar verwachtingen in het juiste perspectief te krijgen. 
Om dit voor elkaar te krijgen is het wel noodzakelijk dat alle bij de bouw betrokken leveranciers hier aan mee willen werken. Men zal moeten aangeven op basis van welke prijs en welke kwaliteit wat, wanneer geleverd kan worden. 'Op deze manier biedt je zekerheid aan alle betrokkenen', meent Smit.
De manier waarop een huis wordt gebouwd kan ook bijdragen aan het gevoel van comfort. Bij het loslaten van alle conventies, kan, mits van te voren goed overdacht, het bouwen van een huis flexibel, snel, duurzaam en zeer betaalbaar zijn. 'Zo'n conventie is bijvoorbeeld dat de klimaatscheidende wanden (buitenmuren) dragend moeten zijn.
Niet noodzakelijk,' stelt Smit, 'de indianen gebruikten palen voor de constructie van hun tipis en in de 16e eeuw werden boerderijen gebouwd op basis van het zogenaamde vierkant stijlen systeem.'
Dit is vergelijkbaar met een tafel: vier poten en een blad. Vergelijk het blad met een verdiepingsvloer en je ziet dat veel van deze boerderijen in Nederland nog altijd rechtop staan. Een dergelijke constructie biedt veel mogelijkheden voor het ontwerpen van de facade, de vorm en de interne lay-out.
'Zodoende is men vrij bij het kiezen van de architect en diens voorkeuren. Misschien niet zo slim, vanuit mijn perspectief', lacht Edwin.
Juist daarom is Q een levend principe. Iedereen die betrokken is bij de Coöperatieve vereniging Q kan zijn of haar steentje bijdragen. Zo is er onlangs een wetenschappelijk onderbouwde studie gedaan naar de constructie van de vloerdelen. Via de TU-Delft is de oorspronkelijk gebruikte vloer onderzocht op onder meer stootvastheid, geluid, brandwerendheid, isolatie, krimp en uitzetting, maar bijvoorbeeld ook op prijs. 'Een treffend voorbeeld waar wetenschap en bedrijfsleven elkaar raken. En hoewel dit voor de lezer misschien triviaal klinkt, is dit voor de bouwwereld echt baanbrekend', stelt Smit.
'Niet alleen hebben de uitkomsten van dit onderzoek ons aan het denken en veranderen gezet, maar ook het business model is hierdoor een stukje aangepast. Vanwege de vergelijking op kwaliteiten, maar vooral vanwege de prijs, is er een keuze gemaakt voor een andere, buitenlandse, leverancier. Dit was natuurlijk erg zuur voor onze oorspronkelijke leverancier, met name omdat zij echt veel geïnvesteerd heeft in de initiële ontwikkeling, zowel qua meedenken, als productie.
De buitenlandse leverancier had echter geen vertegenwoordiging in Nederland. Uitein-delijk is deze bij de Nederlandse leverancier komen te liggen.
De Nederlandse consument is goedkoper uit, de Nederlandse producent kan een groter marktaandeel behalen. Wederom een voorbeeld dat open samenwerking voor iedereen in de kolom profijtelijk is'.
'Ik kan nog veel meer voorbeelden aanhalen die mijn stelling bewijzen dat leven in overeenstemming met de natuur, c.q. samenwerken, voor elke betrokkene voordelen biedt. Ik zie het als mijn missie, dit continu onder
de aandacht te brengen en te realiseren'.
Belangrijker nog vindt hij het idee dat een duurzame, gezonde en betaalbare woning zich blijft ontwikkelen. 'Een duurzame woning hoeft niet duurder te zijn, mits je de uitgangpunten maar durft aan te passen, en blijft steven naar acceptatie. En daarmee zijn we met Q hard op weg.'
Edwin Smit was verantwoordelijk voor het ontwerp van het Bomencentrum Nederland in Baarn
